fbpx

JAK CHRONIĆ WŁASNE PRAWA AUTORSKIE W SIECI?

Obecność w sieci z jednej strony pozwala na dzielenie się własną twórczością ze znacznie większą rzeszą odbiorców – z drugiej zaś strony umożliwia na szeroką skalę łamanie praw autorskich.  Kopiowanie cudzych treści jeszcze nigdy nie było tak proste. Jak możemy się bronić w sytuacji, gdy ktoś powielił nasze treści? 

 

Zanim przejdę do wskazania konkretnych roszczeń jakie przysługują twórcom – po krótce opiszę co podlega ochronie. By móc zastosować narzędzia jakie daje nam ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych przede wszystkim trzeba mieć świadomość w jakich sytuacjach można powołać się na jej przepisy.

 

Co to jest utwór? 

Ustawa definiuje go jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).  (art. 1 ust. 1 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych

 

Co kryje się pod tą definicją?  

 

Utworem może być każdy wytwór intelektu człowieka, który jest:

 

  1. oryginalny, twórczy

a także

  1. indywidualny – możliwy do stworzenia przez tą konkretną osobę.

 

Prawo nie określa sztywnych ram kiedy już mamy do czynienia z twórczością a kiedy jeszcze nie. Podobnie nie zawiera wytycznych co do kształtu samego utworu.  

 

Co zatem może być utworem? 

Sama ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych w art. 1 wskazuje przykłady utworów:

 

„(…)

ust. 2. W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

  1. wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  2. plastyczne;
  3. fotograficzne;
  4. lutnicze;
  5. wzornictwa przemysłowego;
  6. architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
  7. muzyczne i słowno-muzyczne;
  8. sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
  9. audiowizualne (w tym filmowe).

(…)

 

Prawo nie określa sztywnych ram kiedy już mamy do czynienia z twórczością a kiedy jeszcze nie. Podobnie nie zawiera wytycznych co do kształtu samego utworu.  By dany wyraz twórczości człowieka mógł zostać uznany za utwór wystarczy, że dana osoba go uzewnętrzni – choćby jednej osobie. Już nawet krótka fraza muzyczna zaimprowizowana przed jedną czy dwiema osobami będzie spełniała przesłanki utworu.

 

Co ważne – by zyskać prawnoautorską ochronę utwór nie musi zostać nigdzie zapisany, nagrany utrwalony. Nie musi być nawet skończony. 

 

Zatem prawa autorskie przysługują każdemu twórcy bezwarunkowo, a także niezależnie od miejsca, w którym utwór został udostępniony, upubliczniony.  Niestety użytkownicy Internetu – świadomie bądź nieświadomie kopiują, powielają, udostępniają  treści podlegającej ochronie prawnoautorskiej. Nadal istnieje głębokie przeświadczenie, że skoro film czy zdjęcie zostało udostępnione w sieci to przecież jeśli można je skopiować to można również wykorzystać do własnych celów.  Jednak w przeważającej ilości sytuacji będzie to stanowiło naruszenie praw autorskich – osobistych i/lub majątkowych. 

 

Jakie roszczenia w przypadku naruszenia autorskich praw majątkowych?

Zgodnie z art. 79 PrAutU, jeśli naruszone zostały autorskie prawa majątkowe, od osoby, która dopuściła się tego naruszenia można żądać:

 

 

1) zaniechania naruszania;

2)  usunięcia skutków naruszenia;

3)  naprawienia wyrządzonej szkody:

a)  na zasadach ogólnych albo

b)  poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;

4)  wydania uzyskanych korzyści.”

 

Natomiast na podstawie art. 79 ust. 2 PrAut, można dodatkowo domagać się:

 

„1)  jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;

 

2)  zapłaty przez osobę, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, odpowiedniej sumy pieniężnej, nie niższej niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia, na rzecz Funduszu, o którym mowa w art. 111, gdy naruszenie jest zawinione i zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej wykonywanej w cudzym albo we własnym imieniu, choćby na cudzy rachunek.”

 

W zależności od sytuacji i okoliczności sprawy, kiedy już doszło do naruszenia praw można żądać od naruszającego:

 

  • wycofania z obrotu,

albo

  • przyznania na poczet należnego odszkodowania,

czy też

  • zniszczenie bezprawnie wytworzonych materiałów, środków oraz materiałów użytych do ich wytworzenia.

 

Co najważniejsze, zgodnie z orzecznictwem sądowym, przy zasądzaniu roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich nie ma znaczenia w jaki sposób utwór znalazł się u naruszającego.

 

Jakie roszczenia w przypadku naruszenia autorskich praw osobistych?

W sytuacji naruszenia autorskich praw osobistych, art. 78 cytowanej ustawy przewiduje:

 

1. Twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

(..)

 

Niezależnie od roszczeń przewidzianych w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie jest wykluczone dochodzenie ochrony na podstawie przepisów kodeksu cywilnego w zakresie dóbr osobistych czy też ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. 

Autor /

natalia@wlochklis.pl

Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Radca prawny od 2015 roku. Wielokrotnie doradzała i konsultowała wdrożenie oprogramowań komputerowych w zakresie opracowania, negocjowania oraz nadzorowania wykonania umów wdrożeniowych.

Holler Box